Spring naar content
Naar alle interventies

NL Actief Leefstijlprogramma

Het NL Actief Leefstijlprogramma is een 6 maanden durend leefstijlprogramma voor volwassen (vanaf 18 jaar) met overgewicht en/of (pre)diabetes, dat het beginpunt is van een traject richting een duurzame gezonde leefstijl. Het programma is verdeeld in twee fases. Het startprogramma op basis van de NL Actief box (fase 1) combineert wekelijks contact met een Bewegingsdeskundige in een NL Actief Preventiecentrum met 24/7 digitale coaching middels een activity tracker. Iedere week wordt, naast een sport-/beweegmoment in groepsverband of individueel, de deelnemer geschoold op thema’s op het gebied van voeding, bewegen en leefstijl in het algemeen. Tussen deze verplichte momenten door wordt de deelnemer gemonitord, zodat ook dat meegenomen kan worden bij het volgende contactmoment.

De NL Actief Box leert deelnemers gezonde voeding en voldoende beweging in hun dagelijks leven in te bouwen. Het draait erom dat een gezonde leefstijl eenvoudig en leuk is en altijd in te passen is. Na drie maanden wordt met de deelnemer het vervolgtraject (fase 2) besproken op weg naar een blijvende gezonde leefstijl. De interventie (nieuwe stijl, met NL Actief box) is sinds 2017 circa 17 keer ingezet met in totaal circa 180 deelnemers.

Overgewicht (BMI >25<30) en obesitas (BMI>30), een abdominale vetverdeling, inactiviteit, een voeding rijk aan verzadigd vet en leeftijd spelen naast erfelijke aanleg een belangrijke rol in de ontwikkeling van diabetes mellitus type 2 (DMII). De mate van overgewicht is een belangrijke risicofactor in het ontwikkelen van DMII. Mensen met een BMI groter dan 30 hebben 5-12 keer meer kans op het ontwikkelen van DMII. In 2017 had 49,9% van de Nederlandse bevolking ouder dan 20 jaar een BMI groter dan 25 (CBS Open Data Statline).

In 2017 waren naar schatting 1.135.100 mensen met diabetes bekend bij de huisarts en in dat jaar waren ruim 60.000 mensen nieuw gediagnostiseerd (NIVEL zorgregistraties eerste lijn). Daarnaast hebben nog ongeveer 750.000 mensen tussen de 30-70 jaar een verstoorde glucosetolerantie. Mensen met ernstig overgewicht sterven gemiddeld 3 jaar eerder dan mensen zonder overgewicht (Hoeymans et al., 2010). In totaal is ernstig overgewicht de oorzaak voor 5% van alle sterfgevallen (Van Baal et al., 2006). Verder zullen mensen met ernstig overgewicht minder jaren in goede gezondheid doormaken, omdat chronische ziekten en aandoeningen eerder optreden. Mensen met ernstig overgewicht verliezen ruim 5 jaar aan gezonde levensverwachting (Hoeymans et al., 2010). Het totaalaantal sterfgevallen waarvan DMII de primaire of secundaire doodsoorzaak is, bedroeg in 2016: 2889 (2% van het totaalaantal sterfgevallen). Hoogstwaarschijnlijk is dit een onderschatting, omdat de arts die de overlijdensverklaring invult, niet altijd weet dat de patiënt diabetes had (Van der Meulen, 2005). De kosten van diabeteszorg bedroegen in 2011 maar liefst 1,7 miljard euro (1,9% van de totale zorgkosten) en sindsdien is de prevalentie alleen maar gestegen (RIVM Kosten van ziekten Database).

Meer bewegen is belangrijk, zowel voor de algemene gezondheid als voor de preventie. Mensen met overgewicht en mensen met chronische aandoeningen bewegen uit zichzelf vaak te weinig. Om te bevorderen dat deze mensen blijvend gezond bewegen, is samenwerking tussen zorgverleners en sport- en beweegaanbieders in de buurt gewenst. Huisartsen en fysiotherapeuten zijn van mening dat het goed is dat meer bewegen buiten de zorg plaatsvindt, maar zorgverleners denken dat het bestaande beweegaanbod soms minder geschikt is voor hun patiënten. Voor een deel van de mensen is het wellicht goed om een specifiek beweegaanbod op te zetten. Dit specifieke beweegaanbod kan goed door (specifiek) getrainde en ervaren beweegaanbieders worden verzorgd. Wanneer er een certificeringssysteem zou komen voor beweegaanbieders zou dit zorgverleners wellicht meer vertrouwen kunnen geven en hebben beweegaanbieders meer mogelijkheden zich te profileren (Leemrijse, Veenhof & de Bakker, 2013).

Volwassenen (van 18 jaar en ouder) met overgewicht (BMI 25> < 30), prediabetes en diabetes type 2 die hun toekomstige gezondheid merkbaar (subjectief) en meetbaar (objectief) willen verbeteren door meer te gaan bewegen.

De omvang van deze groep wordt (landelijk) geschat op 1 tot 1,5 miljoen mensen. Het betreft mensen met bewegingsarmoede en/of een verminderde belastbaarheid en een verhoogd risicoprofiel voor het Metabool Syndroom zonder dat er al sprake is voor een manifeste chronische ziekte. Het betreft hier dus mensen die aan de letter objectief gezond zijn en kunnen beschikken over normaal functionerende orgaansystemen.

  • Aanbieders die voldoen aan de keuringscriteria van een ‘NL Actief Preventiecentrum’ (zie ‘type organisatie’).Bij deze aanbieders wordt het specifieke beweegaanbod voor deze doelgroep door daartoe opgeleide Bewegingsdeskundigen verzorgd en zijn de organisatorische kwaliteiten geborgd (waaronder samenwerking met 1e-lijnszorg). Deze aanbieders zijn erkende fitnessondernemers, aangesloten bij brancheorganisatie NL Actief (circa 1000 locaties zijn aangesloten).
  • Intermediairs uit de 1e-lijnszorg (huisartsen, oefen- en fysiotherapeuten, diëtisten, diabetesverpleegkundigen en gewichtsconsulenten) verwijzen potentiele deelnemers door. Zij kunnen de interventie ook zelf aanbieden, zolang zij voldoen aan de hierboven genoemde keuringscriteria.

Hoofddoel

Na het volgen van de interventie heeft de deelnemer een gezonde(re) leefstijl gerealiseerd en zet hij of zij deze voort, zelfstandig of onder begeleiding.

Subdoel

  • Deelnemers zijn zich bewust van hun eigen (on)gezondheid en dat duurzaam bewegen een belangrijke rol speelt in het verbeteren daarvan;
  • 85% Van de deelnemers houdt het programma gedurende 6 maanden vol;
  • 50% Van de deelnemers beweegt na 6 maanden duurzaam meer volgens de ‘Beweegrichtlijnen 2017’;
  • Diabetespatiënten kunnen hun bloedsuiker beter zelfstandig reguleren.

Intermediaire doelgroepen:

  • Meer actoren binnen de 1e-lijnszorg (zie intermediaire doelgroep) weten waar de interventie wordt aangeboden en verwijzen met vertrouwen patiënten door.

Opzet van de interventie

Totale duur: 6 maanden, verdeeld in twee fases van 3 maanden

FASE 1: INTAKE EN INTRODUCTIE met behulp van de NL Actief Box

  1. Kennismaking, intake en beweeganalyse.
  2. Introductieprogramma met de NL Actief box: 12 weken met wekelijks minimaal één contactmoment met de vaste coach.
  3. Tussentijdse evaluatie voor de start van fase 2.

FASE 2: VERVOLG LEEFSTIJLPROGRAMMA

  1. Vervolg van het leefstijlprogramma gedurende 12 weken: contactmomenten afgestemd op doelen en behoefte deelnemers.
  2. Evaluatie (kan ook meerdere keren tussentijds plaatsvinden).
  3. Verlenging programma of doorstroom naar regulier aanbod.

Over de gehele periode van 6 maanden wordt de intensiteit opgebouwd naar minimaal 5-7 dagen matig intensief bewegen, 3x per week 20 minuten conditioneel bewegen en 2 keer per week 8-10 spierversterkende oefeningen (m.a.w.: totdat de deelnemer voldoet aan de beweegrichtlijn).

Locaties en Uitvoering

De interventie wordt uitgevoerd door het NL Actief Preventiecentrum omdat alleen daar de kwaliteit van organisatie en begeleiding geborgd is. Zie de criteria van een ‘NL Actief Preventiecentrum’ via de volgende link Keurmerk NL Actief Preventiecentra. Het keurmerk Preventiecentrum heeft geen vaste houdbaarheid, maar wordt doorlopend gemonitord middels de keuringssystematiek van NL Actief.

Voor training van mensen met overgewicht zonder comorbiditeit is samenwerking met andere disciplines niet strikt noodzakelijk. De obese deelnemer dient te streven naar een negatieve energiebalans. Enerzijds kan een negatieve energiebalans worden bereikt door een matig energiebeperkt dieet, waarbij overleg met de diëtist noodzakelijk is, anderzijds door trainingen te doen die zich richten op het vergroten van het uithoudingsvermogen en spiermassa. Voor hen geldt dat multidisciplinaire interventies effectiever zijn, en de voorkeur genieten boven monodisciplinaire trainingsprogramma’s.

Samenwerking met fysiotherapeut, diëtist, diabetesverpleegkundige en/of praktijkondersteuner is wel noodzakelijk in het begeleiden van mensen met DM-II. Deze specialisten kunnen al dan niet in het NL Actief Preventiecentrum werken.

Een fitnessondernemer kan ervoor kiezen zich aan te melden voor een externe audit voor het keurmerk ‘NL Actief Preventiecentrum’. De ondernemer moet rekening houden met een implementatietraject van 3 tot 12 maanden, afhankelijk van het huidige organisatieniveau binnen het fitnesscentrum, de tijd die de ondernemer kan vrijmaken, en de persoonlijke kwaliteiten van de fitnessondernemer. Veel ondernemers hebben echter de behoefte aan ondersteuning in de vorm van een opleidingstraject. Daarvoor bestaan 3 opleidingstrajecten:

  • Voor het gebruik en de implementatie van de IFitnessbox is er een eendaagse opleiding bij NL Actief.
  • Preventiecentrum managementopleiding (optioneel): De duur van dit opleidingstraject is 12 maanden en bestaat uit 6 management opleidingsdagen en twee terugkomdagen. En er is één training bij de fitnessondernemer op locatie.
  • Preventiecentrum managementopleiding (zelfstandig programma) (optioneel): Deze opleiding is voor de ondernemer die zijn organisatie al prima heeft staan, reeds beschikt over een kwaliteitshandboek, waar de interne communicatie goed ingericht is, en waar al wordt samengewerkt met de 1e lijnszorg, en is er een goede aansturing van de fitnessafdeling.

NL Actief werkt met regio-adviseurs. Zij kunnen preventiecentra ondersteunen bij het opstarten en inzetten van het NL Actief Leefstijlprogramma.

Uitvoering

Er is een fysieke (kartonnen) NL Actief Box ontwikkeld om te gebruiken in het introductieprogramma. Deze heeft een wervende functie (je hebt iets tastbaars in handen). In de box zit standaard een handleiding met de praktische informatie die voorbijkomt tijdens de introductie (afkomstig van onder andere het Voedingscentrum), een aantal receptenkaarten en een sporthanddoek en waterfles met NL Actief logo.

De fitnessondernemer voegt zelf een activity tracker naar keuze toe (tenzij een deelnemers daarover reeds beschikt) en mag de box naar wens invullen met andere items (denk aan zweetbandjes, kortingsbonnen, promotiematerialen, etc.).

Voor de Bewegingsdeskundige (iFitnesscoach) is een fysieke en digitale handleiding beschikbaar. Inhoudelijk moet de Bewegingsdeskundige daarbij werken conform de beide kennisdossiers ‘Diabetes Mellitus’ en ‘Overgewicht en Obesitas’, die gratis online beschikbaar worden gesteld via de website van NL Actief in de vorm van twee ebooks.

Werving

De NL Actief Box is voor de ondernemer tevens tool voor de werving van deelnemers. Daarnaast is er een USB-stick met daarop: templates, voorbeeld posts voor social media, web banners en flyers die de fitnessondernemer kan inzetten voor marketingdoeleinden.

Evaluatie

Voor de deelnemer staat in de online enquête software ‘formdesk’ een digitale vragenlijst klaar die wordt gebruikt tijdens de evaluatiemomenten.

Belangrijke documenten

Organisatie

Contactpersonen


Beoordeling / erkenning

  • Goed beschreven
Dit is een erkende interventie