Spring naar content
Naar alle interventies

OldStars Sport

Aansluiting bij een vereniging; bewegen; sporten en meedoen in teamverband, kunnen ervoor zorgen dat senioren (weer) meedoen met de samenlevingDoor aangepaste sportvormen te bieden op sportverenigingen, beoogt OldStars Sport het sporten bereikbaar te houden en weer vanzelfsprekend te maken voor senioren die dachten dit niet meer te kunnen of willen.

Lokale initiatiefnemers (vrijwilligers van 55+, buurtsportcoaches, fysiotherapeuten, trainers) kunnen een OldStars Sport groep opzetten, waarbij voldoende aandacht besteed wordt aan ontmoetingen en sociaal contact. Met OldStars Sport ontwikkelt en rolt het Ouderenfonds in samenwerking met sportbonden, sportverenigingen en het lokale domein, aangepaste sporten uit, waar initiatiefnemers lokaal mee aan de slag gaan. De droom is dat OldStars Sport op elke sportvereniging in Nederland aangeboden wordt. Hiervoor biedt het Ouderenfonds cursussen en materialen aan lokale initiatiefnemers. Als netwerker brengt het Ouderenfonds de juiste partijen bij elkaar om ouderen te bereiken en om OldStars sportgroepen op te zetten.

Toenemende vergrijzing

Nederland vergrijst. In ongeveer elf jaar zal het aantal 55-plussers met een miljoen groeien, van ruim 5.6 miljoen in 2019 naar ruim 6.6 miljoen in 2030 (CBS, 2019). Nu ouderen langer thuis moeten blijven wonen, is het belangrijk dat zij dit kunnen doen met het behoud van kwaliteit van leven. Hoewel het aantal 55-plussers dat wekelijks sport ook met de jaren stijgt, geldt in het algemeen dat hoe ouder men wordt, hoe minder vaak zij aan sport deelnemen (Dool, 2019). In 2018 voldeed slechts 43% van de mannelijke 65-plussers aan de beweegnorm van de Gezondheidsraad, bij vrouwelijke 65-plussers is was maar 31% (Volksgezondheid en Zorg, 2018). Daarboven voelt 1 op de 2 ouderen zich eenzaam (GGD, RIVM, CBS, 2016).

Bewegen maakt minder kwetsbaar

Eén van de leefstijlfactoren met een sterke invloed op de kwetsbaarheid van ouderen is sport en bewegen. Zo blijkt kwetsbaarheid onder senioren die voldoende bewegen op alle domeinen minder voor te komen dan bij senioren die niet voldoende bewegen. Het grootste effect van bewegen blijkt op fysieke kwetsbaarheid, psychische kwetsbaarheid en cognitieve kwetsbaarheid. Op het domein van sociale kwetsbaarheid heeft sport en bewegen effect door het sociale aspect van bewegen (Oostrom et al., 2015). Daarom wil het Ouderenfonds de sportparticipatie onder 55-plussers vergroten in heel Nederland.

Drempels voor senioren om te bewegen

Lichamelijke beperkingen zijn door ouderen de vaakst genoemde reden om niet te bewegen (31%), gevolgd door ‘het niet lang vol kunnen houden’ (15%), ‘slecht weer’ (13%) en beperkte motivatie (13%)3. Kosten en locatie (niet in de buurt/mobiliteit) kunnen ook een rol kunnen spelen (Nijland et al., 2018). OldStars Sport speelt hier op in door lokale verenigingen om de hoek een rol te geven, sporten aan te passen en het sociale aspect een grote rol te geven. ‘Een leuke activiteit/plezier’ en ‘sociale contacten/gezelligheid’ wordt door 38% en 30% gekozen als een motiverende factor3.

Binnen deze groep kunnen we verschillende subdoelgroepen onderscheiden

Deze groep valt ook uiteen in meerdere subdoelgroepen, namelijk:

1. Leden van de vereniging

2. Ex-leden die in deze leeftijdsgroep vallen

3. (Groot-)ouders van jeugdleden

4. Buurtbewoners, inwoners wijk/stad/regio.

De organisatie van een OldStars Sport groep wordt uitgevoerd door lokale initiatiefnemers, binnen de context van een sportvereniging. De initiatiefnemers kunnen professionele trainers, buurtsportcoaches of fysiotherapeuten zijn, maar ook vrijwilligers (55+) die als groepsbegeleider een OldStars Sport groep opzetten. Om draagvlak te creëren en OldStars Sport breed uit te rollen, werkt het Ouderenfonds samen met (landelijke) sportbonden. We streven ernaar dat elke sportvereniging ‘op de hoek’ OldStars Sport aanbiedt, zodat 55-plussers weer kunnen sporten en deel uit kunnen maken van een team.

Intermediaire doelgroepen bestaan uit de lokale eerstelijnszorg, zoals welzijnsorganisaties, ouderenconsulenten, huisartsen, fysiotherapeuten en buurtsportcoaches. Zij kunnen ouderen verwijzen naar lokale OldStars Sport groepen. Buurtsportcoaches en fysiotherapeuten kunnen de interventie ook uitvoeren of sportmedische begeleiding bieden aan deelnemers.

Hoofddoel

Aansluiting bij een vereniging, bewegen, sporten en meedoen in teamverband, kunnen ervoor zorgen dat ouderen (weer) meedoen in de samenlevingHet hoofddoel van OldStars Sport is het vergroten van de sportparticipatie onder 55-plussers. Zo levert het een bijdrage aan een gezondere leefstijl, verbetering van de gezondheid en de uitbreiding van hun sociale netwerk. Door aangepaste sportvormen te bieden op sportverenigingen beogen we sporten bereikbaar te houden en weer vanzelfsprekend te maken voor 55-plussers die dachten het niet meer te kunnen of niet meer te willen. Via de sportvereniging wordt hun sociale netwerk groter, wat belangrijk is bij het ouder worden.

Subdoel

Met de interventie stellen we doelen op verschillende niveaus. Enerzijds hebben we doelen over het verder uitrollen en implementeren van OldStars Sport. Anderzijds zijn doelen geformuleerd in termen van impact op de betrokkenen. Voor beide type doelen lichten we hieronder toe waar we naar streven:

Een OldStars Sport vereniging op elke hoek

  • We streven naar landelijke dekking. Onze website, www.oldstars.nl, biedt een overzicht van de deelnemende clubs in verschillende takken van sport.
  • We waarborgen de kwaliteit van sportverenigingen die OldStars Sport aanbieden. Hiertoe leiden we lokale initiatiefnemers op. Jaarlijks voeren we een impactmeting uit onder trainers en deelnemers.
  • Het aantal deelnemende sportverenigingen groeit, waarbij sportverenigingen aangepaste sporten aanbieden voor 55-plussers en de sportvereniging door deze doelgroep op andere tijden geëxploiteerd wordt (bijvoorbeeld in de ochtenden) dan de reguliere tijden.
  • Er wordt meer doorverwezen vanuit de eerstelijnszorg naar lokale OldStars Sport groepen. Door buurtsportcoaches als spil in de wijk hierbij te betrekken, verwachten wij dat deze verbindingen met het lokale welzijnsdomein gemaakt worden.

Gezondere leefstijl & verbetering gezondheid

  • Op sportverenigingen die OldStars Sport aanbieden, worden gezondheidsproblemen binnen de doelgroep bespreekbaar gemaakt. Bijvoorbeeld door activiteiten te organiseren in de Derde Helft.
  • Deelnemers geven aan lekkerder in hun vel te zitten door OldStars sport. In 2018 was dit 55%. In opvolgende jaren willen wij minimaal hetzelfde blijven behalen.

Uitbreiding van het sociale netwerk

  • Minimaal 70% van de deelnemers geeft aan door OldStars Sport meer sociale contacten te hebben. In 2018 gold dit voor 73%.
  • Minimaal 50% van de deelnemers geeft aan dat zij de sociale contacten die zij ontmoeten via OldStars Sport, ook buiten trainingen om spreken.
  • Minimaal 30% van de deelnemers geeft aan dat zij de sportvereniging door OldStars Sport zien als een geschikte ontmoetingsplek voor 55-plussers.

Meedoen aan de samenleving

  • 55-plussers blijven actief in sportverenigingen, als (vrijwillige) (co)begeleider, of in andere rollen, zoals het organiseren van activiteiten in de kantine.
  • 50% van de OldStars begeleiders van 55+ geeft aan door OldStars Sport een manier te hebben gevonden om van betekenis te blijven na hun pensionering. Dit levert een bijdrage aan zingeving, iets dat voor deze groep van belang is (RVS, 2020).

Opzet van de interventie

In de aanpak onderscheiden we twee fases:
1) de ontwikkelfase waarin samen met de doelgroep een nieuwe vorm binnen OldStars Sport wordt opgezet. Dit kan ook wel gezien worden als het voorbereidende werk
2) de uitvoerfase waarin de interventie lokaal op diverse plekken in Nederland met lokale initiatiefnemers wordt uitgevoerd. Bij beiden fase is de initiatiefnemer van de interventie het startpunt.

ABC – Ontwikkelfase – voorbereiding van de interventie

Hieronder schetsen we hoe een nieuwe vorm van OldStars sport wordt ontwikkeld vanuit landelijke coördinatie door het Ouderenfonds. De ontwikkeling van een aangepaste sportvorm wordt vaak geïnitieerd door een 55+, die zelf behoefte heeft, of deze om zich heen ziet, naar een aangepaste sportvorm. Het Ouderenfonds zoekt hier vervolgens partijen bij om landelijk draagvlak te creëren om de aangepaste sportvorm te introduceren. De duur per fase is afhankelijk van het betrekken van partners, omdat het creëren van draagvlak essentieel is.

ABC – De uitvoerfase – de daadwerkelijke interventie

Op dit moment zijn er binnen OldStars sport al 8 aangepaste sportvormen, te weten OldStars Walking Football, OldStars Walking Handball, OldStars Walking Basketball, OldStars Walking Rugby, OldStars Walking Korfbal, OldStars Walking Hockey, OldStars tennis en OldStars tafeltennis.

Bij de uitvoer van deze daadwerkelijke interventies kunnen initiatiefnemers die lokaal een OldStars Sport groep willen opstarten zich aanmelden bij het Ouderenfonds. In de praktijk zien we vaak dat vrijwilligers van 55 jaar en ouder het initiatief nemen. Nadat de lokale initiatiefnemers een (verplichte) OldStars opstartcursus hebben gevolgd, kunnen zij bij hun lokale sportvereniging OldStars Sport organiseren volgens de richtlijnen.

Eén van de eerste stappen voor de initiatiefnemer is het creëren van draagvlak bij de sportvereniging zelf, omdat de sportvereniging dient als ontmoetingsplek. Vervolgens kunnen er via de sportvereniging en het eigen netwerk deelnemers geworven worden. Hierna kan de OldStars Sport groep van start gaan en verder worden uitgebreid. In het starterspakket worden handvatten geboden en is meer informatie te vinden over de fases die in de afbeelding beschreven worden. De duur verschilt per fase verschilt per groep, omdat ook hier het creëren van draagvlak essentieel is een OldStars sportgroep op te zetten en te blijven organiseren.

Locaties en Uitvoering

Type organisatie

Initiatiefnemers voeren de interventie uit bij sportverenigingen. Met andere sportverenigingen in de omgeving kan worden samengewerkt om uitwisselingen, toernooien/ontmoetingen en evenementen te organiseren. Daarnaast kan er samen worden gewerkt met fitnesscentra (deelnemers extra laten sporten), fysiotherapeuten c.q. -praktijken (samenwerking t.b.v. de fitheidstesten) en gemeenten (o.a. het aanbod binnen de gemeente verder communiceren, buurtsportcoaches aanstellen , etc.). Dit alles om het totale aanbod te kunnen faciliteren en de communicatie te optimaliseren. Via eerstelijns zorg kunnen deelnemers bereikt worden.

De aanvullende gezondheidsthema’s die worden aangeboden voor de derde helft, worden door de vereniging zelf verzorgd. Zij kunnen daarbij hulp inroepen van de GGD, de provinciale of lokale sportraad e.d. Veel verenigingen hebben zelf experts als lid die hiervoor benaderd kunnen worden. Dit kan de kosten behoorlijk drukken.

Locatie

OldStars Sport vindt plaats op de accommodatie van de organiserende sportvereniging. De fittesten en opleidingen kunnen elders plaatsvinden, bijvoorbeeld bij een fysiotherapiepraktijk in de omgeving.

Iedere deelnemende sportvereniging werft deelnemers in zijn eigen regio. De club heeft OldStars trainers of begeleiders die een opstartcursus OldStars sport hebben gevolgd en stelt ook materialen (kleding, ballen e.d.) en het terrein beschikbaar voor de trainingen.

Het Ouderenfonds, de interventie eigenaar, biedt uitvoerders van OldStars Sport een verplichte OldStars opstartcursus en optionele verdiepingscursus aan. Daarbij worden ook alle beschikbare middelen toegelicht. Dit betreft materialen die de clubs zelf naar eigen goeddunk kunnen aanpassen, zoals een handboek, pers/PR-materiaal, materialen t.b.v. de nul- en eindmeting (niet verplicht, maar wel aanbevolen). De nulmeting is optioneel omdat OldStars gaat om het vergroten van sport participatie, waarin we het mogelijk maken voor 55-plussers om in team- of groepsverband te sporten. Het gaat niet om sport prestaties, maar dat je in beweging bent en dat je via deze sportgroep je sociale netwerk versterkt.

De volgende materialen zijn voor initiatiefnemers voor de lokale OldStars Sport interventie beschikbaar via de Oldstars.nl website:

  • Opstartcursus (verplichte) en verdiepingscursus voor trainers met een vooropleiding.
  • Een Starterspakket & handleiding met voorbeelden uit de praktijk voor alle thema’s van de spelvorm.
  • Kennisdocumenten als trainersformulieren, evaluatieformulieren voor de opstartcursus.
  • Promotiemateriaal voor online en offline kanalen in de omgeving van de club.
  • Fitheidstestprotocol, met scoreformulier en feedback informatie (zowel 0-meting als nameting).
  • Standaardformulieren, zoals:
  • Vrijwaringsverklaring
  • Inschrijfformulieren
  • Gebruikersovereenkomst
  • Spelregels
  • Evaluatieformulieren
  • Persberichten
  • Planning
  • Q&A
  • Projectplan
  • Wervingstips
  • Calamiteitenplan
  • Er is een webshop
  • waar u OldStars kleiding kunt aanschaffen voor een professionele uitstraling. Hier worden op korte termijn ook trainingsmaterialen aangeboden.

Belangrijke documenten

Contactpersonen

Beoordeling / erkenning

  • Goed beschreven
Dit is een erkende interventie