Spring naar content
Naar alle interventies

Skills4Life

Skills4Life is een integrale interventie voor jongeren met een te hoog BMI. Tijdens een 16 weken durende interventie, opgedeeld in 4 blokken van 4 weken, krijgen ze de eerste 3 weken elke week een voedings- en gedragsles en een beweegtraining. Daarnaast zijn er ouder-kind fitnesssessies in deze weken. Elke 4e week is er een Rots-en-Watertraining, een ouder-kind workshop t.a.v. beweging of voeding, en een ouderbijeenkomst met als doel kennis van voeding, beweging en opvoeding over te dragen.

Na dit traject stromen de jongeren door naar de derde fase: handhaving. Hierbij volgen ze gedurende 16 weken proeflessen bij verschillende sport- en beweegaanbieders waarbij toegewerkt wordt naar instroom in reguliere sportlessen. Tevens vinden er nog follow-up bijeenkomsten plaats voor de jongeren en hun ouders.

Overgewicht is een overschrijding van het normale vetgehalte van het lichaam die de gezondheid kan beïnvloeden. Dit wordt doorgaans uitgedrukt in BMI. Er is sprake van overgewicht bij 12-jarige jongens als het BMI boven de 21,2 is. Voor 13-, 14-, 15- en 16-jarige jongens is dit resp. 21,9, 22,6, en 23,3. Voor meisjes is de afkapwaarde 21,7 op 12-jarige leeftijd. Voor 13-, 14-, 15- en 16-jarige meisjes is dit 22,6, 23,3 en 23,9 (CBO, 2008). Van de jeugdigen van 12-17 jaar had 15,6% overgewicht, en 2,8% obesitas. Bij jongens is deze verdeling resp. 15,7% en 3,3% en bij meisjes is dit 15,5 en 2,3%. In de ene regio is de situatie iets ernstiger dan in de andere; in de GGD-regio’s Flevoland, Zeeland, Overijssel en Limburg liggen de cijfers met > 16% en > 4% voor resp. overgewicht en obesitas iets hoger dan het gemiddelde, maar het probleem is overal aanwezig (Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, CBS i.s.m. RIVM, 2016). De cijfers t.a.v. overgewicht bij 12-16-jarigen met een lagere SES, etnische achtergrond zijn beperkt, al is er indicatie dat overgewicht meer voorkomend is bij kinderen met lagere SES en/of niet Nederlandse afkomst (de Wilde, Keetman & Middelkoop, 2012; Schokker et al., 2007). Directe gevolgen van overgewicht en obesitas zijn relatief lage zelfwaardering en als gevolg daarvan psychosociale problematiek als eenzaamheid, depressiviteit of gepest worden met alle gevolgen van dien (Schrijvers & Schoenmaker, 2008). Daarnaast heeft overgewicht een negatief effect op motorische vaardigheden, wat een nadelige invloed op motivatie tot bewegen kan hebben. Op lange termijn zijn er ook gevolgen; bij 80% van de kinderen die overgewicht hadden, was er op volwassen leeftijd nog steeds sprake van overgewicht (www.gezondheidsplein.nl). (Ernstig) overgewicht heeft maatschappelijke en economische gevolgen op de lange termijn. Het aantal ongezonde levensjaren (doorgebracht met ziekte en beperkingen) als gevolg van overgewicht vergroot de maatschappelijke kosten. (Ernstig) overgewicht heeft ook maatschappelijke en economische gevolgen. 

De hoofddoelgroep is jongeren tussen 12-17 jaar die een te hoge BMI voor hun leeftijd hebben.

De ouders van de jongeren zijn de intermediaire doelgroep. Met hen wordt gewerkt aan kennisverbreding ten aanzien van gezonde leefstijl en opvoedingsondersteuning zodat ze hierin een rolmodel voor de jongeren kunnen zijn.

Hoofddoel

Het hoofddoel van de interventie is: Jongeren van 12-17 jaar met overgewicht of obesitas nemen niet toe in

Body Mass Index (BMI) (of: krijgen een gezond gewicht) als ze nog in de groei zijn, of hebben 5% gewichtsreductie als ze niet meer in de groei zijn. Meetmoment is één jaar na start van de behandeling.

Subdoel

De interventie kent hiernaast verschillende subdoelen:

Subdoelen op gebied van beweging:

1. De jongeren voldoen na deelname aan Skills4Life aan de Nederlandse Norm Gezond bewegen, gemeten door evaluatiegesprek;

2. De jongeren maken tijdens deelname kennis met minimaal 4 verschillende beweegactiviteiten;

3. De jongeren hebben na afloop van Skills4Life kennis over wat een actieve leefstijl inhoudt; gemeten door evaluatiegesprek;

4. De jongeren kunnen een actieve leefstijl inpassen in hun dagelijks leven; gemeten door evaluatiegesprek;

Subdoelen op gebied van voeding:

5. De jongeren hebben na afloop van Skills4Life kennis over wat gezonde voeding (Schijf van Vijf, dagelijkse caloriebehoefte) inhoudt en waarom dit belangrijk is; gemeten door evaluatiegesprek;

6. De jongeren hebben na afloop van Skills4Life inzicht in hun eigen eetgedrag en kunnen dit aanpassen met behulp van de richtlijnen voor gezonde voeding; gemeten door eetdagboek;

7. De jongeren kunnen na afloop van Skills4Life realistischer denken over voeding; gemeten door evaluatiegesprek;

Subdoelen sociale omgeving:

8. Ouders passen hun leefstijl aan zodat ze een positief voorbeeld zijn voor hun kinderen; gemeten door evaluatiegesprek;

9. Ouders kunnen jongeren op een positieve manier stimuleren bij het bereiken en behouden van een gezonde leefstijl; gemeten door evaluatiegesprek;

Subdoelen psychosociale factoren:

10. De jongeren hebben na afloop van Skills4Life meer zelfvertrouwen en een groter gevoel van eigenwaarde. Dit is niet enkel debet aan de bijeenkomsten van Rots en Water aangezien er 4 Rots en Water-trainingen zijn in plaats van 10 in het volledige programma, maar is een gevolg van het volledige traject van Skills4Life; gemeten door evaluatiegesprek;

In de (verplichte) individuele eindevaluatie worden de subdoelen bespreekbaar gemaakt. Hiervoor maakt men gebruik van het evaluatieformulier van Skills4Life. Ten aanzien van de subdoelen wordt een verslag geschreven over de manier van invulling door jongeren en gezin en de aandachtspunten die er mogelijk nog zijn.

Opzet van de interventie

Het programma kent verschillende fases. In tabel hieronder is de tijdlijn en werkzaamheden weergegeven:

In de voorbereidingsfase is er een opstartfase en een pre-interventiefase. In de opstartfase, 10-6 weken voor het begin van de interventiefase, wordt het programma Skills4Life besproken met de opdrachtgever en wordt de structuur eromheen opgezet zoals de formatie van het behandelteam, de locatie waar de lessen worden gegeven, etc.

In de pre-interventiefase, 4-2 weken voorafgaand aan de interventiefase, worden o.a. de BMI-metingen gedaan door diverse verwijzers binnen de zorg en het onderwijs en worden de uiteindelijke deelnemers voor Skills4Life geselecteerd, groepen geformeerd en wordt de complete planning gemaakt en gecommuniceerd naar het behandelteam en de deelnemers en ouders (zie tabel 1.1 in het werkblad).

De interventiefase duurt 16 weken en is ingedeeld in 4 blokken van 4 weken. In de eerste 3 weken vindt elke week een beweegles en een voeding- en gedragsles plaats. Daarnaast kunnen de ouders en de jongeren gedurende de eerste 3 weken van een blok deelnemen aan ouder-kind fitness in het sportcentrum waarmee samengewerkt wordt. Elke 4e week van een blok is een Rots-en-Water les, een ouder-kind workshop, een ouderbijeenkomst, een uitstapje dat te maken heeft met betrekking tot het thema’s van dat blok en een meetmoment. Al deze interventie-onderdelen zijn verplicht.

De deelnemers kunnen gedurende de interventiefase op eigen inzicht dagelijks gebruik maken van het fitnessabonnement afgesloten bij de samenwerkingspartner op dit gebied.

De interventiefase kent de volgende opbouw en activiteiten:(zie bijlage werkblad)

In het natraject van 16 weken bezoeken de jongeren sportverenigingen van hun keus (waarvoor een top 4 wordt opgesteld door de jongeren zelf). Bij iedere vereniging gaan ze 4 weken aan de slag. In week 6 van deze periode is er een laatste antropometrische meting tijdens het individuele consult met de diëtist. Verder vindt verspreid over een periode van 17 weken 3x een ouder- kind bijeenkomst met de gedragsdeskundige plaats en is er een individueel eindgesprek met ouder en de jongere na 1 jaar.

Locaties en Uitvoering

Belangrijk ten aanzien van de locatie is dat:

  • De locatie centraal ligt in de omgeving zodat deze goed bereikbaar is voor alle deelnemers;
  • De locatie beschikt over een gymzaal én een leslokaal (voor de voeding- en gedragslessen jongeren, en ouderbijeenkomsten);
  • De gymzaal beschikt over minimaal 1 klimraam (liefst 2), 2 á 3 banken, minimaal 4 dunne matten, 1 dikke mat, 2 touwen om de dikke mat mee te bevestigen, en 1 dik touw om ‘de berg op te klimmen’. Dit zijn de materialen die minimaal nodig zijn om de testen te kunnen uitvoeren. Voor de lessen is het handiger als er meer materiaal is zodat makkelijker gevarieerd kan worden in beweegsituaties in groepjes van verschillend niveau. Hoeveel ideaal is, is ook te vinden in de materiaallijst in de bijlage van het handboek van de interventie.

De organisaties die de interventie kunnen uitvoeren zijn instanties die betrokken zijn bij de opvoeding en ontwikkeling van de jongeren zoals JGZ, kinder- of huisartsen, (kinder)fysiotherpeutische instellingen, diëtistenpraktijken en het voorgezet onderwijs.

Stappenplan voor implementatie:

Opstartfase:

1. Aanmelden bij RiskCare Preventie voor het gebruik willen maken van Skills4Life;

2. De coördinator stelt een geschikt team samen;

3. RiskCare Preventie verzorgd een training voor de coördinator en het uitvoerend personeel;

4. De coördinator activeert en mobiliseert lokale zorgpartners, beweegaanbieders en middelbare scholen ;

5. De coördinator bespreekt met de doorverwijzers de gang van zaken en de manier van doorverwijzing;

6. De coördinator zorgt voor een pakkende brochure of promovideo voor de doelgroep. RiskCare

Preventie reikt voorbeelden aan uit het verleden;

Pre-interventiefase:
7. De doorverwijzers gaan gesprekken aan met potentiele deelnemers;

8. Na aanmelding volgt een informatiebrief voor ouders en deelnemers over de intake en de eerste informatiebijeenkomst;

9. Intake wordt ingepland, men maakt gebruik van de standaard vragenlijsten en metingen van Skills4Life;

10. De eerste informatiebijeenkomst vindt plaats;

11. Planning wordt gemaakt en groepen worden geformeerd. Dit wordt gecommuniceerd met het team en de deelnemers;
12. Middels het verkregen werkboek en het handboek worden door het team de lessen verzorgd;

13. RiskCare Preventie is gedurende de interventiefase vraagbaak en hulplijn;

14. Het programma wordt waar nodig door het team op maat gemaakt en aangepast;

15. Na 8 weken interventie hebben de coördinator en RiskCare Preventie contact over het verloop;

Verankering:

16. Terugkombijeenkomsten voor de doelgroep;

17. De organisatie van Skills4Life is na afloop van de interventie altijd bereikbaar voor vragen, terugval of casussen die er binnen de groep spelen;

18. Verankering in het gemeentelijk beleid;

19. Verankering binnen de zorgketen;

20. Verankering van samenwerking tussen de uitvoerders en de lokale sportverenigingen;

21. Langdurige financiering voor Skills4Life.

Er is een handboek voor de uitvoerende professionals en een werkboek voor de deelnemende jongeren beschikbaar.

In het handboek zijn evaluatieformulieren in de bijlage toegevoegd, te weten:

  • Een evaluatieformulier voor de jongeren die deelgenomen hebben aan Skills4Life;
  • Een evaluatieformulier voor de ouders die deelgenomen hebben aan Skill4Life;
  • Een evaluatieformulier voor trainers/begeleiders van sportverenigingen

Vanuit RiskCare Preventie worden geen sportmaterialen te huur aangeboden of beschikbaar gesteld. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van de uitvoerende instantie (door goed vooronderzoek bij het vinden van de geschikte locatie). In de bijlage in het handboek staat een uitgebreide lijst van materiaal dat aanwezig moet zijn om de onderwerpen in de beweeglessen allemaal aan bod te kunnen laten komen.

Tevens worden promotionele materialen door de uitvoerende organisatie zelf opgesteld en afgedrukt (brochure, informatiebrief voor ouders, posters, etc.). Tijdens de training voor professionals besteedt RiskCare Preventie speciale aandacht aan het aantrekkelijk maken van het programma voor de doelgroep. In overleg met RiskCare Preventie worden de promotionele materialen samengesteld.

Belangrijke documenten

Contactpersonen

Beoordeling / erkenning

  • Goed onderbouwd
Dit is een erkende interventie