Spring naar content
Naar alle interventies

X-Fittt 2.0

X-Fittt is een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) waarbij er verschillende varianten zijn: X-Fittt regulier, X-Fittt diabetes, X-Fittt Kids, X-Fittt PRO, X-Fittt fysio en X-Fittt 2.0. De reguliere variant wordt op ca. 30 locaties in Nederland aangeboden. X-Fittt 2.0 is speciaal ontwikkeld voor en door mensen met een lage sociaaleconomische status (SES). Doel is om volwassenen met een lage SES en een hoog gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico te begeleiden naar een gezonde en actieve leefstijl. Het X-Fittt 2.0 programma duurt twee jaar waarbij een integrale aanpak en een intensieve begeleiding vanuit verschillende disciplines centraal staat. Bij de start is er een intake met leefstijlcoach en diëtist en worden persoonlijke doelen opgesteld. De eerste 12 weken bewegen deelnemers twee maal per week onder begeleiding in groepsverband en is er wekelijks een gezamenlijk weegmoment. Deelnemers houden hun voeding bij en krijgen feedback. Na deze intensieve fase blijven deelnemers bewegen via een sportaanbod naar keuze en houden zij contact met de leefstijlcoach.

Bijna de helft van de volwassen Nederlanders heeft overgewicht en bijna 14% is obees (RIVM, 2018a). Voor mensen met een lage opleiding is dit percentage respectievelijk 66% en 23% (RIVM, 2018a). Hoewel al jaren getracht wordt deze percentages naar beneden te krijgen is de verwachting dat deze cijfers de komende jaren alleen maar zullen stijgen (Volksgezondheid Toekomstverkenning, 2018). Overgewicht en met name obesitas vormen een probleem voor de volksgezondheid, omdat ze de kans op chronische aandoeningen zoals diabetes type 2, COPD en hart- en vaataandoeningen, alsmede de kans op vroegtijdig overlijden, aanzienlijk vergroten (GBD, 2015; Wyatt, Winters & Dubbert, 2006). De gemiddelde levensverwachting van mensen met een lage opleiding is zes jaar lager dan de levensverwachting van mensen met een hoge opleiding (Hoeymans et al., 2014). Niet alleen levensduur, maar ook de kwaliteit van leven verschilt enorm tussen lage en hoge sociaaleconomische status (SES). De gemiddelde levensverwachting uitgedrukt in ‘goed ervaren gezondheid’ verschilt maar liefst 19 jaar (Hoeymans et al., 2014). Het terugdringen van deze sociaaleconomische gezondheidsverschillen staat hoog op de politieke agenda, maar wil tot op heden nog niet lukken.

X-Fittt 2.0 richt zich op volwassenen met een gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico en een lage sociaal economische status (SES). De doelgroep wordt geselecteerd op basis van inkomen (max. 120% van de bijstandsnorm) en geworven in wijken waar veel mensen met lage inkomens wonen. Bij deze doelgroep met lage SES komt vaak multi-problematiek voor. Dit vraagt om een integrale aanpak, intensieve en langdurige begeleiding en een voor de doelgroep betaalbaar beweegaanbod. Van deelnemers wordt motivatie tot gedragsverandering verwacht en enige beheersing van de Nederlandse taal. Overige in- en exclusiecriteria staan vermeld onder ‘Selectie van doelgroepen’.

Intermediaire doelgroepen zijn de zorg-, sport- en welzijnsprofessionals die potentiele deelnemers doorverwijzen naar het programma. De werving is namelijk essentieel voor een goed bereik van de interventie. Daarnaast bevordert de samenwerking van professionals bij de werving de integrale aanpak die X-Fittt 2.0 beoogt. Vanuit de zorg betreft het met name huisartsen en fysiotherapeuten die betrokken worden bij de werving, vanuit welzijn en sport gaat het bijvoorbeeld om professionals betrokken bij werk- en inkomen.

Doel van X-Fittt 2.0 is gezondheidswinst te realiseren bij de doelgroep door hen te begeleiden naar een actieve en gezonde leefstijl. Minimale resultaten:

  • Afname gewicht
  • Afname buikomvang
  • Verhoging kwaliteit van leven

Opzet van de interventie

X-Fittt 2.0 is opgedeeld in 4 fases:

Fase 0: Voorbereidingsfase (3 maanden)

Fase 1: Uitvoering van X-Fittt 2.0 – De intensieve fase (3 maanden)

Fase 2: Uitvoering van X-Fittt 2.0 – De overgangsfase (9 maanden)

Fase 3: Uitvoering van X-Fittt 2.0 – De nazorgfase (12 maanden)

Locaties en Uitvoering

X-Fittt 2.0 vindt plaats in wijken waren er relatief veel mensen met een lage SES wonen. De beweeglessen worden uitgevoerd bij een lokale sport- en beweegaanbieder in de geselecteerde wijk. Dit kan zijn in een fitnessruimte, zaal van een fysiotherapeut, sporthal etc. De locatie moet minimaal beschikken over een ruimte waar groepstrainingen uitgevoerd kunnen worden en een ruimte waar deelnemers zelfstandig kunnen trainen. Voor de individuele afspraken met de leefstijlcoach, diëtist en beweegagoog moet de locatie minimaal één afgesloten kamer hebben. In deze ruimte moeten de materialen aanwezig zijn die de beweegagoog en diëtist gebruiken. Het gezondheidscentrum of beweeg/fitnesscentrum moet voor het uitvoeren van X-Fittt 2.0 een deskundig begeleidingsteam samenstellen, bestaande uit een leefstijlcoach, diëtist en beweegagoog. Dit deskundige begeleidingsteam kan onderdeel zijn van het centrum, maar kan ook uit het netwerk van de samenwerkende partners komen (bijv. sportservice van de gemeente). De interventie wordt bij voorkeur op één locatie uitgevoerd om de drempel voor de doelgroep zo laag mogelijk te houden.

Bekendheid met het programma X-Fittt 2.0 wordt vergroot door onder andere het netwerk van X-Fittt 2.0 eigenaren en uitvoerders, zorgverzekeraars en de interventiedatabase Gezond en Actief Leven van het Kenniscentrum Sport en het RIVM. De interventie-eigenaren hebben ruim ervaring met de implementatie van de reguliere X-Fittt. Deze commerciële variant van X-Fittt 2.0, niet specifiek op lage SES afgestemd, wordt op ca. 30 locaties in Nederland aangeboden. Het netwerk van X-Fittt is hierdoor groot.

Gemeenten, beweegaanbieders, zorgverzekeraars en/of andere partijen die X-Fittt 2.0 in hun lokale context willen implementeren kunnen contact opnemen met de interventie eigenaren van X-Fittt 2.0: Formupgrade en Sportbedrijf Arnhem. Formupgrade en/of Sportbedrijf Arnhem wijst vervolgens binnen de eigen organisatie één persoon aan als contactpersoon. Deze contactpersoon zal deel uitmaken van de lokale projectgroep en zal de implementatie van X-Fittt 2.0 faciliteren. Hierbij kan gedacht worden aan hulp bij het opzetten van de lokale organisatie, het inzetten van hun sociale netwerk, het beschikbaar stellen van materialen en het delen van resultaten en ervaringen op andere locaties. Ook is er een handleiding beschikbaar waarin de voorbereiding en uitvoering van X-Fittt 2.0 beschreven staat. Voordat begonnen wordt met het programma X-Fittt 2.0, zullen twee personen van Formupgrade een halve dag aanwezig zijn bij de uitvoerende organisatie om een introductie over X-Fittt 2.0 te geven (de in-house training).

Uitvoering

  • Handboek X-Fittt 2.0
  • Bestanden voor gegevensverzameling (o.a. fysieke metingen en vragenlijsten)
  • Materialen voor deelnemers (o.a. informatieboekje en voedings app)

Werving

  • Website en Facebookpagina
  • Folders
  • De uitnodigingsbrief en mail naar het netwerk

Evaluatie

  • Handboek voor evaluatie X-Fittt 2.0
  • Vragenlijsten
  • Tools voor kwalitatieve dataverzameling

X-Fittt 2.0 is een interventie gericht op stimuleren van een gezonde leefstijl specifiek voor mensen met een lage sociaal economische status. Sterk is de verbinding met het lokale netwerk, de op maat aanpak en de intensieve begeleiding. De interventie biedt een concreet voorbeeld hoe men elders een leefstijlinterventie voor mensen met een lage SES kan organiseren.

Belangrijke documenten

Uitgebreide beschrijving (pdf)

Organisatie

Beoordeling / erkenning

  • Goed onderbouwd
Dit is een erkende interventie