Maatschappelijke waarde van sport en bewegen

Sport en bewegen hebben vele effecten. In het Human Capital Model, gebaseerd op een onderzoek van Richard Bailey en onderzoekers uit 2013, worden de effecten opgedeeld in zes waarden: fysiek, emotioneel, sociaal, persoonlijk, intellectueel en financieel. Dit laat zien dat sport en bewegen op verschillende vlakken invloed kunnen hebben.

Lees in het artikel “Effecten van sporten en bewegen in het Human Capital Model” meer over de effecten van sport en bewegen.

Om tastbaar te maken wat sport en bewegen betekent voor de maatschappij heeft Kenniscentrum Sport & Bewegen in 2021 door Ecorys voor het laatste de Sociaaleconomische waarde van sport en bewegen laten berekenen. 

De maatschappelijke waarde van sporten en bewegen loopt in totaal op tot ongeveer € 35.000 – € 75.000 voor jongeren tot 25 jaar en mensen tussen 25 en 55 jaar, en ongeveer € 12.500 – € 25.000 voor 55-plussers. Deze waarde gaat over de rest van hun leven wanneer ze aan de beweegrichtlijnen voldoen.

In de onderstaande afbeelding staat Sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (contante waarde, 5- tot 24-jarigen). In de diagrammen is ‘PM’ (pro memorie) zichtbaar gemaakt voor waarden waarvoor voldoende bewijslast is gevonden, maar waarvoor nog geen kwantitatieve onderbouwing mogelijk is.

Meer lezen?

Wil je meer weten wat deze sociaaleconomische waarde betekent en hoe ze tot stand zijn gekomen? Lees dan het artikel “Wat is de sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen?”.
Wil je de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek op een A4’tje? Bekijk dan de infographic “De sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen”.

In het Human Capital Model wordt al duidelijk dat sport en bewegen zes verschillende waarden hebben. 

Maar ook op de brede welvaart kan sport en bewegen van invloed zijn.  De brede welvaart is: “De kwaliteit van leven in het hier en nu en de mate waarin deze al dan niet ten koste gaat van die van latere generaties en/of van die van mensen elders in de wereld. Het omvat alles wat mensen van waarde vinden.” [Bron CBS].

Brede welvaart heeft acht belangrijke thema’s, volgens het CBS. Investeren in sport en bewegen kan invloed hebben op vijf belangrijke onderwerpen van de brede welvaart: 

• Welzijn
• Socio-economische kenmerken, 
• Gezondheid
• Samenleving en sociale contacten
• Wonen en milieu

Ook kan een betere brede welvaart in de samenleving een positieve invloed hebben op het sport en beweeggedrag.
Lees hierover meer in de Whitepaper “Brede welvaart bevorderen door sport en bewegen”.

SROI betekent Social Return on Investment. Het SROI-cijfer geeft op het niveau van de hele maatschappij weer, hoeveel geïnvesteerd wordt in – én geprofiteerd wordt van sport en bewegen.

Op dit moment is het SROI-cijfer 2,76. Dat betekent dat de maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen 2,76 keer hoger zijn dan de kosten. 

• Je kunt dus met een gerust hart investeren in sport en bewegen. Het levert namelijk een positief maatschappelijk rendement op.
• Die positieve opbrengst zit hem bijvoorbeeld in gezondheidswinst, een hogere levensverwachting en lagere zorgkosten. Maar ook in lager ziekteverzuim op de arbeidsmarkt en een hogere kwaliteit van leven.

In het artikel “SROI: dit is het maatschappelijke rendement van sport en bewegen ” wordt uitgelegd wat de SROI is en wat je ermee kan.
De infographic van de landelijke SROI kan je via deze pagina v

De SROI van sport en bewegen is lokaal niet overal hetzelfde. Een lokale infographic geeft je in één oogopslag inzicht in het lokale SROI-cijfer en andere kengetallen rondom sport en bewegen binnen jouw gemeente. 

• Gebruik de data om het belang van lokaal investeren in sporten en bewegen nog beter te onderbouwen. 
• Gebruik de inzichten om het gesprek aan te gaan met jouw collega’s en partners op gebied van bijvoorbeeld sport, gezondheid en welzijn. 
• Gebruik de infographic als startfoto voor jullie lokale sport- en beweegnota of visie. 

Je ontvangt jouw lokale infographic binnen 5 werkdagen in je mailbox.

Let op: de infographics zijn gebaseerd op data van 2022. De SROI-methode wordt momenteel herzien; een geactualiseerde infographic wordt medio 2026 verwacht. Voor de meest recente cijfers kun je terecht bij Sport en bewegen in cijfers en de Gezondheidsmonito

Om inzicht te krijgen in de impact van een sport- of beweegproject, kan je gebruik maken van de Sport en Bewegen Impactwijzer. De Sport en Bewegen Impactwijzer is een stappenplan dat bestaat uit vier stappen, die je helpen om inzicht te krijgen in de impact van een sport- en beweegproject. In de stappen vind je verdiepende theorie, handige tips en voorbeelden uit de praktijk. Je gebruikt de Impactwijzer als je wilt leren hoe je impact inzichtelijk kan maken voor collega’s en partners, hoe de impact van jouw sport- en beweegproject tot stand komt en op welke manier deze vergroot kan worden.

Ga hier naar de Sport en Bewegen Impactwijzer. 
Lees in het artikel “Maak de impact van sport- en beweegprojecten zichtbaar met deze tips en instrumenten” wat impact precies is en welke instrumenten je nog meer kan gebruiken om impact vast te stellen.

Via de Sport subsidiedatabase vind je verschillende subsidies die je als sportvereniging, sportinitiatief, welzijnsinstelling of gemeente kan aanvragen voor sport- en beweegprojecten. Hierin zitten subsidies voor maatschappelijke initiatieven, maar ook voor het verduurzamen of verbouwen van sportaccommodaties.

De Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) heeft een instrument ontwikkeld om de Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse (MKBA) uit te voeren voor sportaccommodaties. 

Het MKBA-model voor sportaccommodaties zet alle maatschappelijke kosten voor een accommodatie tegenover de verwachte opbrengsten:

• Met kosten bedoelen we: wat kost het om een accommodatie te realiseren? Maar ook: welke maatschappelijke kosten verwachten we als gevolg van een accommodatie? Hierbij gaat het om negatieve gevolgen van sport, zoals blessures, CO2-uitstoot van vervoer richting de accommodatie, of mogelijk ongewenst gedrag. 
• Met opbrengsten bedoelen we: gaan meer mensen sporten, gaat hun gezondheid vooruit, hebben ze meer sociale ontmoetingen, welke ecologische waarde heeft de sportaccommodatie enzovoorts.

Een MKBA-onderzoek levert extra informatie op ten opzichte van de Social Return On Investment (SROI) van sport en bewegen. De SROI toont de waarde voor heel Nederland of voor een individuele gemeente. Bij de MKBA gaat het om een specifieke accommodatie.

Extra waardevol is dat een MKBA werkt met scenario’s. Je vergelijk de huidige situatie (er is een accommodatie) met de situatie waarin de accommodatie er niet zou zijn. Stoppen mensen in die wijk dan met sporten? Gaan ze ergens anders sporten, blijven ze nog vrijwilligerswerk doen en ontmoeten ze ergens nieuwe mensen? Dit vraag je uit bij de sporters op een sportaccommodatie. Door in kaart te brengen wat er gebeurt als de accommodatie er niet zou zijn, kun je inschatten welk effect een extra geïnvesteerde euro op een bepaalde plek heeft. Dit kan niet bij de SROI.

De MKBA moet nog wel apart berekend worden voor een sportaccommodatie en de SROI is voor Nederland en per gemeente op dit moment beschikbaar.

Wij weten dat sport van directe invloed is op het gevoel van welzijn, zo toont de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) aan. Sporten heeft volgens het onderzoek een nog groter positief effect voor Nederlanders die kampen met een slechte gezondheid, neerslachtigheid, ernstige eenzaamheid of een laag zelfvertrouwen. Het welzijn van deze groep is lager dan gemiddeld, waardoor het waardevol is dat hun welzijn wordt verhoogd.  Uit het onderzoek blijkt dat het effect van sport op welzijn drie keer zo groot is voor Nederlanders die kampen met neerslachtigheid en ernstige eenzaamheid. 

Leer meer over het onderzoek door de presentatie “De positieve invloed van sport op ons welzijn” aan te vragen of door het artikel “Sport heeft direct positieve invloed op je gevoel van welzijn” te lezen. 

Daarnaast is ook de sociaaleconomische waarde van sport en bewegen geschat voor mensen met een fysieke en een verstandelijke beperking. Sport en bewegen loont extra  voor mensen met een fysieke beperking en verstandelijke beperking, ten opzichte van mensen zonder een beperking. 

Lees hier meer over op deze pagina. 
Verder heeft sport en bewegen ook specifieke effecten voor kwetsbare ouderen. Hierover lees je meer in deze factsheet.